๐ก๏ธ S-400 Air Defence System โ Exam Oriented Notes
(UPSC | GPSC | Defence | SSC | State Exams)
๐น เชชเชฐเชฟเชเชฏ (Introduction)
S-400 Triumf เชเช เช เชฆเซเชฏเชคเชจ เชฒเชพเชเชฌเชพ เช เชเชคเชฐเชจเซ เชนเชตเชพ เชชเซเชฐเชคเชฟเชฐเชเซเชทเชพ (Air Defence) เชฎเชฟเชธเชพเชเชฒ เชธเชฟเชธเซเชเชฎ เชเซ. เช เชธเชฟเชธเซเชเชฎ เชถเชคเซเชฐเซเชจเชพ เชซเชพเชเชเชฐ เชเซเช, เชฎเชฟเชธเชพเชเชฒ, เชกเซเชฐเซเชจ เช เชจเซ เชฌเซเชฒเชฟเชธเซเชเชฟเช เชฎเชฟเชธเชพเชเชฒเชจเซ เชนเชตเชพเชฎเชพเช เช เชจเชทเซเช เชเชฐเชตเชพเชจเซ เชเซเชทเชฎเชคเชพ เชงเชฐเชพเชตเซ เชเซ.
- Developed by: Almaz-Antey
- Country of Origin: Russia
- NATO Name: SA-21 Growler
๐น S-400 เชจเซ เชตเชฟเชถเซเชทเชคเชพเช (Key Features)
| เชฎเซเชฆเซเชฆเซ | เชตเชฟเชเชค |
|---|---|
| Range | 40 km โ 400 km |
| Altitude | 30 m โ 30 km |
| Target Tracking | 300 เชธเซเชงเซเชจเชพ targets |
| Engagement | เชเชเชธเชพเชฅเซ 36 targets |
| Radar System | Multi-layer & multi-frequency |
| Mobility | Highly mobile (road-based) |
โก๏ธ เชเช เช เชธเชฟเชธเซเชเชฎเชฅเซ Multiple Threats เชธเชพเชฎเซ เชฐเชเซเชทเชฃ เชฎเชณเซ เชเซ
๐น S-400 เชฎเชพเช เชเชชเชฏเซเชเชฎเชพเช เชฒเซเชตเชพเชคเชพ เชฎเชฟเชธเชพเชเชฒ เชชเซเชฐเชเชพเชฐ
| Missile | Range |
|---|---|
| 40N6 | 400 km |
| 48N6 | 250 km |
| 9M96E2 | 120 km |
| 9M96E | 40 km |
โก๏ธ เชเชเชฒเซ S-400 Layered Defence System เชเซ
๐น เชญเชพเชฐเชค เช เชจเซ S-400 (India & S-400)
- 2018เชฎเชพเช เชญเชพเชฐเชคเซ เชฐเชถเชฟเชฏเชพ เชธเชพเชฅเซ $5.43 billion เชจเซ เชเชฐเชพเชฐ เชเชฐเซเชฏเซ
- เชเซเชฒ 5 S-400 Squadrons เชเชฐเซเชฆเชตเชพเชจเซ เชธเชเชฎเชคเชฟ
- Deployment:
- Pakistan border
- China (LAC) facing areas
โก๏ธ เชญเชพเชฐเชคเชจเซ Air Defence Capability เชฌเชนเซ เช เชฎเชเชฌเซเชค เชฌเชจเซ
๐น เชตเซเชฏเซเชนเชพเชคเซเชฎเช เชฎเชนเชคเซเชต (Strategic Importance for India)
1๏ธโฃ เชนเชตเชพเช เชธเซเชฐเชเซเชทเชพ
- Enemy aircraft, drones, cruise & ballistic missiles เชธเชพเชฎเซ เชฎเชเชฌเซเชค เชขเชพเชฒ
2๏ธโฃ Two-Front Threat เชธเชพเชฎเซ เชธเซเชฐเชเซเชทเชพ
- เชชเชพเชเชฟเชธเซเชคเชพเชจ + เชเซเชจ เชฌเชเชจเซ เชธเชพเชฎเซ เชเชเชธเชพเชฅเซ เชฐเชเซเชทเชฃ
3๏ธโฃ Nuclear Deterrence
- Enemyโs missile strike capabilityเชจเซ เชเชเชพเชกเซ
4๏ธโฃ Airspace Denial
- เชฆเซเชถเซเชฎเชจ เชฎเชพเชเซ เชญเชพเชฐเชคเซเชฏ เชนเชตเชพเช เชเซเชทเซเชคเซเชฐเชฎเชพเช เชชเซเชฐเชตเซเชถ เชฎเซเชถเซเชเซเชฒ
๐น S-400 vs Other Systems (Comparison)
| System | Country | Range |
|---|---|---|
| S-400 | Russia | 400 km |
| Patriot PAC-3 | USA | ~160 km |
| HQ-9 | China | ~200 km |
| Barak-8 | IndiaโIsrael | ~70โ100 km |
โก๏ธ Range เช เชจเซ multi-target capabilityเชฎเชพเช S-400 เชธเซเชฅเซ เช เชเซเชฐเซเชธเชฐ
๐น เชตเชฟเชตเชพเชฆ เช เชจเซ CAATSA เชฎเซเชฆเซเชฆเซ
- USAเชจเซ CAATSA Act โ Russia เชธเชพเชฅเซ defence deal เชชเชฐ เชชเซเชฐเชคเชฟเชฌเชเชง
- เชญเชพเชฐเชคเซ เชฆเชฒเซเชฒ เชเชฐเซ:
- Strategic autonomy
- National security priority
โก๏ธ เชญเชพเชฐเชคโเช เชฎเซเชฐเชฟเชเชพ เชธเชเชฌเชเชงเซเชฎเชพเช เชเช diplomatic test case
๐น เชซเชพเชฏเชฆเชพ เช เชจเซ เชฎเชฐเซเชฏเชพเชฆเชพเช (Critical View)
โ๏ธ เชซเชพเชฏเชฆเชพ
- Long-range coverage
- Multi-layer defence
- High success rate
โ เชฎเชฐเซเชฏเชพเชฆเชพ
- เชฌเชนเซ เชเชฐเซเชเชพเชณ
- Advanced electronic warfare เชธเชพเชฎเซ เชชเชกเชเชพเชฐ
- Complete shield เชจเชฅเซ (needs integration with other systems)
๐น เชชเชฐเซเชเซเชทเชพ เชฎเชพเชเซ One-Liners
- S-400 developed by Almaz-Antey (Russia)
- NATO name โ SA-21 Growler
- Maximum range โ 400 km
- India signed deal in 2018
- Used for Air & Missile Defence
๐ง UPSC / GPSC Mains โ 3โ4 Lines Answer
S-400 Triumf is an advanced long-range air defence missile system developed by Russia. Indiaโs acquisition of S-400 significantly enhances its airspace security against aircraft, drones, and ballistic missiles, especially in the context of two-front threats from China and Pakistan, while also reflecting Indiaโs strategic autonomy in defence procurement.