Author name: mentorbooks.in

✅ 1857 નો વિપ્લવ (પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ) — Exam Oriented Article (Gujarati) 1) પરિચય 1857 નો વિપ્લવ ભારતીય ઇતિહાસનો એક મોટો વળાંક છે. તે ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના શાસન સામેનો સશસ્ત્ર વિરોધ હતો. બ્રિટિશ દસ્તાવેજોમાં તેને “સિપાહી બળવો” કહેવામાં આવ્યો, જ્યારે ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી ઇતિહાસકારોએ તેને “પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ” તરીકે માન્યતા આપી. 2) 1857 ના વિપ્લવના કારણો (A) રાજકીય કારણો (B) આર્થિક કારણો (C) સામાજિક-ધાર્મિક કારણો (D) સૈન્ય કારણો 3) વિપ્લવની શરૂઆત અને મુખ્ય ઘટનાઓ ✅ 10 મે 1857 – મેરઠ ✅ દિલ્લી (કેન્દ્રસ્થાન) 4) મુખ્ય કેન્દ્રો અને નેતાઓ (A) દિલ્લી — બહાદુરશાહ જફર (B) કાનપુર — નાનાસાહેબ (C) ઝાંસી — રાણી લક્ષ્મીબાઈ (D) લખનઉ — બેગમ હઝરત મહલ (E) બિહાર — કુંવર સિંહ (F) તાત્યા ટોપે 5) વિપ્લવ નિષ્ફળ થવાના કારણો 6) પરિણામો અને ઐતિહાસિક મહત્વ ✅ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીનો અંત (1858) ✅ ભારતીય પ્રજામાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉદય ✅ બ્રિટિશ નીતિઓમાં બદલાવ ✅ સ્વાતંત્ર્ય ચળવળ માટે પાયો ✅ MCQ (Exam Practice) — 1857 Revolt (Gujarati) 1) 1857 નો વિપ્લવ સૌપ્રથમ ક્યાં શરૂ થયો? A) દિલ્હીB) મેરઠC) લખનઉD) ઝાંસી✅ જવાબ: B) મેરઠ 2) 1857 ના વિપ્લવનું તાત્કાલિક કારણ શું હતું? A) અવધનો વિલયB) ડોક્ટ્રિન ઓફ લૅપ્સC) એન્ફિલ્ડ કારતૂસ વિવાદD) ભારે જમીન કર✅ જવાબ: C) એન્ફિલ્ડ કારતૂસ વિવાદ 3) દિલ્હી ખાતે કોને સમ્રાટ જાહેર કરવામાં આવ્યા? A) નાનાસાહેબB) રાણી લક્ષ્મીબાઈC) બહાદુરશાહ જફરD) તાત્યા ટોપે✅ જવાબ: C) બહાદુરશાહ જફર 4) ‘ડોક્ટ્રિન ઓફ લૅપ્સ’ નીતિ કોની સાથે જોડાયેલી હતી? A) લોર્ડ રિપનB) લોર્ડ ડલહાઉસીC) લોર્ડ કેનિંગD) લોર્ડ કર્ઝન✅ જવાબ: B) લોર્ડ ડલહાઉસી 5) ઝાંસીની નેતા કોણ હતી? A) બેગમ હઝરત મહલB) રાણી લક્ષ્મીબાઈC) નાનાસાહેબD) કુંવર સિંહ✅ જવાબ: B) રાણી લક્ષ્મીબાઈ 6) લખનઉમાં વિપ્લવનું નેતૃત્વ કોણે કર્યું? A) બહાદુરશાહ જફરB) તાત્યા ટોપેC) બેગમ હઝરત મહલD) નાનાસાહેબ✅ જવાબ: C) બેગમ હઝરત મહલ 7) 1857 પછી કંપનીનું શાસન ક્યારે સમાપ્ત થયું? A) 1856B) 1857C) 1858D) 1861✅ જવાબ: C) 1858 8) કાનપુરનું મુખ્ય કેન્દ્ર કયા નેતાની સાથે જોડાયેલું હતું? A) નાનાસાહેબB) કુંવર સિંહC) બહાદુરશાહ જફરD) બેગમ હઝરત મહલ✅ જવાબ: A) નાનાસાહેબ 9) 1857 નો વિપ્લવ નિષ્ફળ જવાનું મહત્વનું કારણ શું હતું? A) સૈન્યમાં એકતાB) આધુનિક હથિયાર વધુC) કેન્દ્રિય નેતૃત્વ અને આયોજનનો અભાવD) બ્રિટિશોનો સહયોગ✅ જવાબ: C) કેન્દ્રિય નેતૃત્વ અને આયોજનનો અભાવ 10) બિહારમાં વિપ્લવનું નેતૃત્વ કોણે કર્યું? A) તાત્યા ટોપેB) કુંવર સિંહC) નાનાસાહેબD) રાણી લક્ષ્મીબાઈ✅ જવાબ: B) કુંવર સિંહ ✅ 2 Marks Short Notes (લખવા માટે)

નીચે મહત્વની આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ વિશે સ્થાપના, સૂત્ર (Motto), મુખ્યાલય, કાર્યો અને ભારત સભ્ય છે કે નહીં – બધું ગુજરાતીમાં સરળ રીતે આપ્યું છે. 1) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UNO) 2) વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) 3) યુનેસ્કો (UNESCO) 4) આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF) 5) વિશ્વ બેંક (World Bank) 6) વિશ્વ વેપાર સંસ્થા (WTO) 7) યુરોપિયન યુનિયન (EU) 8) સાઉથ એશિયન એસોસિયેશન ફોર રિજનલ કોઓપરેશન (SAARC) 9) ASEAN (Association of Southeast Asian Nations) 10) G20 11) BRICS 12) NATO 1-લાઇન યાદ રાખવા જેવી ટ્રિક ✅ UNO-WHO-UNESCO-IMF-World Bank-WTO-SAARC-G20-BRICSમાં ભારત સભ્ય છેEU-ASEAN-NATOમાં ભારત સભ્ય નથી

🌍 NATO શું છે? (North Atlantic Treaty Organization) NATO એટલે ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન. આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સૈન્ય ગઠબંધન છે, જેનું મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સભ્ય દેશોની સામૂહિક સુરક્ષા (Collective Defence) જાળવવાનું છે. ✅ NATO ક્યારે અને શા માટે બન્યું? NATOની સ્થાપના 4 એપ્રિલ, 1949 ના રોજ થઈ હતી.બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી વિશ્વમાં વધતી તણાવભરી સ્થિતિ અને સુરક્ષા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘણા દેશોએ એક મજબૂત સુરક્ષા ગઠબંધન બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો. 🛡️ NATO નો મુખ્ય સિદ્ધાંત NATOનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત છે Article 5: 📌 એક સભ્ય પર હુમલો થાય તો તેને બધા સભ્યો પર હુમલો માનવામાં આવે છે.આ કારણે NATOને દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી રક્ષણ ગઠબંધનોમાં ગણવામાં આવે છે. 🌐 NATO શું શું કરે છે? NATO માત્ર યુદ્ધ માટે નથી, તે અનેક ક્ષેત્રમાં કાર્ય કરે છે: ✅ સભ્ય દેશોની સુરક્ષા વધારવી✅ આતંકવાદ સામે સહકાર✅ સાયબર હુમલાઓ સામે રક્ષણ✅ શાંતિ સ્થાપન મિશન (Peacekeeping)✅ સૈન્ય તાલીમ અને સંયુક્ત અભ્યાસ (Joint Military Exercises) 🏛️ NATO નું મુખ્ય મથક 📍 NATO નું મુખ્ય મથક બ્રસેલ્સ (Belgium) માં આવેલું છે. 🇮🇳 ભારત અને NATO ભારત NATO નો સભ્ય દેશ નથી, કારણ કે NATO મુખ્યત્વે ઉત્તર અમેરિકા અને યુરોપના દેશોનો સુરક્ષા ગઠબંધન છે. પરંતુ ભારત ઘણા દેશો સાથે અલગ રીતે સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક સહકાર રાખે છે. ✨ સરળ શબ્દોમાં NATO NATO એટલે દેશોની એવી ટીમ, જે એકબીજાની સુરક્ષા માટે સાથે ઉભી રહે છે.આ સંગઠન વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ✅ NATO પર 10 માર્ક્સનો ઉત્તર (Gujarati) NATO (North Atlantic Treaty Organization) એટલે ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન. NATO એક આંતરરાષ્ટ્રીય સૈન્ય ગઠબંધન છે જેની સ્થાપના 4 એપ્રિલ 1949ના રોજ થઈ હતી. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી યુરોપમાં સુરક્ષા પડકારો, શક્તિ સંઘર્ષ અને યુદ્ધની શક્યતાઓ વધતાં, કેટલાક દેશોએ સામૂહિક સુરક્ષા માટે આ સંગઠન બનાવ્યું. NATOનો મુખ્ય હેતુ સભ્ય દેશોની સુરક્ષા અને રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. NATOની સૌથી મહત્વની જોગવાઈ Article 5 છે, જેના મુજબ કોઈ એક સભ્ય દેશ પર હુમલો થાય તો તેને તમામ સભ્ય દેશો પર હુમલો માનવામાં આવે છે અને બધા દેશો મળીને જવાબ આપે છે. આ જ NATOને વિશ્વનું શક્તિશાળી રક્ષણ ગઠબંધન બનાવે છે. NATOનું મુખ્ય મથક **બ્રસેલ્સ (બેલ્જિયમ)**માં આવેલું છે. NATO માત્ર પરંપરાગત યુદ્ધ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી, સાયબર સુરક્ષા, સંયુક્ત લશ્કરી અભ્યાસ, શાંતિ સ્થાપન મિશન જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં પણ સક્રિય છે. આ રીતે NATO વૈશ્વિક રાજનીતિમાં શક્તિશાળી સૈન્ય ગઠબંધન તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને વિશ્વમાં સુરક્ષા, શક્તિ સંતુલન અને વ્યૂહાત્મક સહકારમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ✅ NATO પર 10 MCQ (GPSC/UPSC) 1) NATO નું સંપૂર્ણ નામ શું છે?A) North Asia Treaty OrganizationB) North Atlantic Treaty Organization ✅C) National Atlantic Treaty OrganizationD) New Atlantic Team Organization 2) NATO ની સ્થાપના ક્યારે થઈ?A) 1919B) 1939C) 1949 ✅D) 1955 3) NATO નું મુખ્ય મથક ક્યાં આવેલું છે?A) પેરિસB) લંડનC) બ્રસેલ્સ ✅D) બર્લિન 4) NATO નો મુખ્ય સિદ્ધાંત કયો છે?A) Article 1B) Article 3C) Article 5 ✅D) Article 7 5) Article 5 નો અર્થ શું થાય છે?A) સભ્ય દેશો વેપાર કરશેB) એક પર હુમલો એટલે બધા પર હુમલો ✅C) NATO માત્ર સંયુક્ત બેઠક કરેD) બધા દેશો એક જ ચલણ રાખશે 6) NATO મુખ્યત્વે કયા ક્ષેત્રના દેશોનો ગઠબંધન છે?A) એશિયા-આફ્રિકાB) ઉત્તર અમેરિકા અને યુરોપ ✅C) દક્ષિણ અમેરિકાD) મધ્ય પૂર્વ 7) NATO નું મુખ્ય ઉદ્દેશ શું છે?A) રમતગમત વિકાસB) શૈક્ષણિક સહકારC) સામૂહિક સુરક્ષા અને રક્ષણ ✅D) કૃષિ વિકાસ 8) NATO નું કાર્યક્ષેત્ર કયું નથી?A) સાયબર સુરક્ષાB) શાંતિ સ્થાપન મિશનC) આતંકવાદ વિરોધD) ચલણ છાપવાનું કાર્ય ✅ 9) ભારત NATO નો સભ્ય દેશ છે?A) હાB) ના ✅ 10) NATO ના દેશો શું કરે છે?A) સંયુક્ત લશ્કરી અભ્યાસ ✅B) માત્ર પ્રવાસન પ્રોત્સાહનC) માત્ર ખેતી સહાયD) માત્ર સંસ્કૃતિ કાર્યક્રમ ✅ NATO – One Page Short Note (Revision) 🌍 NATO (North Atlantic Treaty Organization) 🛡️ મુખ્ય જોગવાઈ – Article 5 ✅ NATO ની મુખ્ય કામગીરી 🇮🇳 ભારત અને NATO ⭐ મહત્વ

ભક્તિ આંદોલન – GPSC માટે સંક્ષિપ્ત નોંધ (Gujarati) ભક્તિ આંદોલન મધ્યયુગીન ભારતમાં વિકસેલું ધાર્મિક-સામાજિક આંદોલન હતું, જેમાં ભગવાન પ્રત્યેની વ્યક્તિગત ભક્તિને મુક્તિના મુખ્ય સાધન તરીકે માનવામાં આવી. આ આંદોલનનો વિકાસ ખાસ કરીને ઈ.સ. 7મીથી 17મી સદી દરમિયાન થયો. મુખ્ય લક્ષણો મુખ્ય સંતો મહત્વ પરીક્ષા દૃષ્ટિએ મહત્વ 🔹 5 લાઇનમાં અલ્ટ્રા શોર્ટ (Revision) ભક્તિ આંદોલન મધ્યયુગીન ભારતનું ધાર્મિક સુધારણું હતું. તેમાં ભગવાન પ્રત્યેની વ્યક્તિગત ભક્તિ પર ભાર મૂકાયો. જાતિવ્યવસ્થા અને અંધવિધિઓનો વિરોધ થયો. ભજન અને કીર્તન લોકપ્રિય બન્યા. ભારતીય ભાષા-સાહિત્યના વિકાસમાં તેનું મહત્વ છે. બરાબર 👍નીચે ભક્તિ આંદોલન માટે GPSC પેટર્ન MCQ અને નિર્ગુણ vs સગુણ તુલના ચાર્ટ આપેલ છે (Gujarati). ભક્તિ આંદોલન – MCQ (GPSC Exam Oriented) 1. ભક્તિ આંદોલનનો મુખ્ય સમયગાળો કયો હતો?A) ઈ.સ. 2મી–5મી સદીB) ઈ.સ. 5મી–7મી સદીC) ઈ.સ. 7મી–17મી સદીD) ઈ.સ. 18મી–20મી સદી✅ જવાબ: C 2. ભક્તિ આંદોલનમાં મુક્તિ માટે કયા તત્વ પર ભાર મૂકાયો?A) યજ્ઞB) તપC) જ્ઞાનD) વ્યક્તિગત ભક્તિ✅ જવાબ: D 3. નિર્ગુણ ભક્તિ પરંપરાના મુખ્ય સંત કોણ હતા?A) તુલસીદાસB) મીરાબાઈC) કબીરD) ચૈતન્ય મહાપ્રભુ✅ જવાબ: C 4. સગુણ ભક્તિ પરંપરામાં ભક્તિ કોની કરવામાં આવતી હતી?A) નિરાકાર બ્રહ્મB) પ્રકૃતિC) ગુરુD) સાકાર ઈશ્વર✅ જવાબ: D 5. કયા સંત કૃષ્ણ ભક્તિ માટે જાણીતા છે?A) કબીરB) રૈદાસC) મીરાબાઈD) નાનક✅ જવાબ: C 6. ગૌડિય વૈષ્ણવ પરંપરાના મુખ્ય પ્રવર્તક કોણ હતા?A) તુલસીદાસB) ચૈતન્ય મહાપ્રભુC) સુરદાસD) રામાનંદ✅ જવાબ: B 7. ભક્તિ આંદોલનનું એક સામાજિક પરિણામ શું હતું?A) જાતિવ્યવસ્થાનો મજબૂતીકરણB) યજ્ઞ પ્રથાનો વિકાસC) જાતિભેદ અને અંધવિધિઓનો વિરોધD) રાજાશાહીનો વિકાસ✅ જવાબ: C નિર્ગુણ અને સગુણ ભક્તિ – તુલના ચાર્ટ (Very Important) મુદ્દો નિર્ગુણ ભક્તિ સગુણ ભક્તિ ઈશ્વર સ્વરૂપ નિરાકાર સાકાર મુખ્ય સંતો કબીર, રૈદાસ મીરાબાઈ, તુલસીદાસ ભાષા સરળ લોકભાષા અવધી, બ્રજ મૂર્તિપૂજા નથી છે ભાર આંતરિક ભક્તિ ભજન, કીર્તન, પૂજા 🔹 5 લાઇન – અંતિમ રિવિઝન (GPSC) ભક્તિ આંદોલન મધ્યયુગીન ભારતનું મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક-સામાજિક આંદોલન હતું. તેમાં વ્યક્તિગત ભક્તિને મોક્ષનું સાધન માનવામાં આવ્યું. નિર્ગુણ અને સગુણ એમ બે પરંપરાઓ વિકસેલી. જાતિવ્યવસ્થા અને અંધવિધિઓનો વિરોધ થયો. ભારતીય ભાષા અને સાહિત્યના વિકાસમાં તેનું વિશેષ યોગદાન રહ્યું.

જૈન ધર્મ – GPSC માટે સંક્ષિપ્ત નોંધ (Gujarati) જૈન ધર્મ પ્રાચીન ભારતીય ધર્મ છે, જે અહિંસા, તપ અને આત્મશુદ્ધિ પર આધારિત છે. જૈન પરંપરા મુજબ કુલ 24 તીર્થંકરો થયા છે. તેમાં છેલ્લા તીર્થંકર મહાવીર સ્વામી હતા. તેમનો જન્મ ઈ.સ.પૂ. 599માં થયો હતો. મુખ્ય સિદ્ધાંતો તત્ત્વજ્ઞાન સંપ્રદાયો ઐતિહાસિક મહત્વ પરીક્ષા દૃષ્ટિએ મહત્વ જૈન ધર્મ અહિંસા અને તપ આધારિત પ્રાચીન ધર્મ છે. મહાવીર સ્વામી તેના છેલ્લા તીર્થંકર હતા. પંચમહાવ્રત તેનું મુખ્ય સિદ્ધાંત છે. દિગમ્બર અને શ્વેતામ્બર તેના બે સંપ્રદાય છે. GPSC પરીક્ષામાં આ વિષય મહત્વનો છે.

🌕 ISRO’s Moon Mission (Chandrayaan Programme) – Complete Exam-Oriented Notes (UPSC | GPSC | SSC | State Exams | Defence) 🔹 પરિચય (Introduction) ભારતનું ચંદ્ર અન્વેષણ કાર્યક્રમ Chandrayaan Programme તરીકે ઓળખાય છે, જેનું સંચાલન Indian Space Research Organisation દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ ચંદ્રના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ, પાણીની હાજરી, ખનિજ સંસાધન અને ભવિષ્યના માનવ મિશન માટે આધાર તૈયાર કરવાનો છે. 1️⃣ Chandrayaan-1 (2008) – First Lunar Mission 📌 મુખ્ય માહિતી 🎯 મુખ્ય સિદ્ધિઓ ✅ Exam Line:Chandrayaan-1 confirmed the presence of water molecules on the Moon. 2️⃣ Chandrayaan-2 (2019) – Orbiter + Lander + Rover 📌 મુખ્ય માહિતી 🎯 મહત્વ ⚠️ Critical Point:Lander નિષ્ફળ ગયો, પરંતુ Orbiter mission success ગણાય છે 3️⃣ Chandrayaan-3 (2023) – Historic Success 🇮🇳 📌 મુખ્ય માહિતી 🏆 ઐતિહાસિક સિદ્ધિઓ ✅ Exam Line:India became the first country to land near the Moon’s South Pole with Chandrayaan-3. 🔹 Chandrayaan Missions – Comparison Table Mission Year Type Result Chandrayaan-1 2008 Orbiter ✅ Success Chandrayaan-2 2019 Orbiter + Lander + Rover 🟡 Partial Chandrayaan-3 2023 Lander + Rover ✅ Historic Success 🔹 વૈજ્ઞાનિક અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ (Importance) 🌍 વૈજ્ઞાનિક 🛡️ વ્યૂહાત્મક 💰 આર્થિક 🔹 Future Roadmap 🔹 પરીક્ષા માટે One-Liners 🧠 UPSC / GPSC Mains – 4 Lines Answer ISRO’s Chandrayaan programme represents India’s progressive lunar exploration efforts. Starting with Chandrayaan-1’s discovery of water on the Moon, followed by Chandrayaan-2’s advanced orbital studies, Chandrayaan-3 achieved a historic soft landing near the Moon’s south pole. These missions enhance India’s scientific knowledge, technological capability, and global standing in space exploration.

🛡️ S-400 Air Defence System – Exam Oriented Notes (UPSC | GPSC | Defence | SSC | State Exams) 🔹 પરિચય (Introduction) S-400 Triumf એક અદ્યતન લાંબા અંતરની હવા પ્રતિરક્ષા (Air Defence) મિસાઈલ સિસ્ટમ છે. આ સિસ્ટમ શત્રુના ફાઇટર જેટ, મિસાઈલ, ડ્રોન અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલને હવામાં જ નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. 🔹 S-400 ની વિશેષતાઓ (Key Features) મુદ્દો વિગત Range 40 km – 400 km Altitude 30 m – 30 km Target Tracking 300 સુધીના targets Engagement એકસાથે 36 targets Radar System Multi-layer & multi-frequency Mobility Highly mobile (road-based) ➡️ એક જ સિસ્ટમથી Multiple Threats સામે રક્ષણ મળે છે 🔹 S-400 માં ઉપયોગમાં લેવાતા મિસાઈલ પ્રકાર Missile Range 40N6 400 km 48N6 250 km 9M96E2 120 km 9M96E 40 km ➡️ એટલે S-400 Layered Defence System છે 🔹 ભારત અને S-400 (India & S-400) ➡️ ભારતની Air Defence Capability બહુ જ મજબૂત બની 🔹 વ્યૂહાત્મક મહત્વ (Strategic Importance for India) 1️⃣ હવાઈ સુરક્ષા 2️⃣ Two-Front Threat સામે સુરક્ષા 3️⃣ Nuclear Deterrence 4️⃣ Airspace Denial 🔹 S-400 vs Other Systems (Comparison) System Country Range S-400 Russia 400 km Patriot PAC-3 USA ~160 km HQ-9 China ~200 km Barak-8 India–Israel ~70–100 km ➡️ Range અને multi-target capabilityમાં S-400 સૌથી અગ્રેસર 🔹 વિવાદ અને CAATSA મુદ્દો 🔹 ફાયદા અને મર્યાદાઓ (Critical View) ✔️ ફાયદા ❌ મર્યાદા 🔹 પરીક્ષા માટે One-Liners 🧠 UPSC / GPSC Mains – 3–4 Lines Answer S-400 Triumf is an advanced long-range air defence missile system developed by Russia. India’s acquisition of S-400 significantly enhances its airspace security against aircraft, drones, and ballistic missiles, especially in the context of two-front threats from China and Pakistan, while also reflecting India’s strategic autonomy in defence procurement.

🚀 ISRO – Establishment, Achievements & Complete Exam-Oriented Notes (UPSC | GPSC | SSC | Railway | Defence | State Exams) 🔹 1. Establishment of ISRO (સ્થાપના) 📌 Basic Facts 🎯 Vision Behind Establishment 🔹 2. Objectives of ISRO (ઉદ્દેશો) 🔹 3. Major Launch Vehicles (Exam Favourite) Launch Vehicle Key Use Special Point PSLV Light & medium satellites “Workhorse of ISRO” GSLV Heavy satellites Uses cryogenic engine LVM3 (Gaganyaan) Human spaceflight India’s crewed mission SSLV Small satellites Low cost, quick launch 🔹 4. Important Satellite Series 📡 Communication 🌍 Earth Observation 🧭 Navigation 🔹 5. Landmark ISRO Missions (Very Important) 🌕 Chandrayaan Programme 🔴 Mars Mission 👨‍🚀 Human Spaceflight 🔹 6. International Achievements 🔹 7. ISRO Centres (Static GK) Centre Location Function VSSC Thiruvananthapuram Launch vehicle SDSC SHAR Sriharikota Launch site URSC Bengaluru Satellite design SAC Ahmedabad Payloads LPSC Kerala Propulsion 🔹 8. Role of ISRO in National Development 🔹 9. Current Focus Areas 🔹 10. Exam Ready One-Liners 🧠 UPSC / GPSC Mains – 3 Line Answer ISRO is India’s national space agency established in 1969 to harness space technology for development and security. Through cost-effective missions like Mangalyaan and Chandrayaan-3, ISRO has enhanced India’s global standing in space science while supporting communication, navigation, and disaster management.

Chicken Neck- India Bangladesh Border 🐔 ચિકન નેક (Chicken Neck) શું છે? (ભારત–બાંગ્લાદેશ સંદર્ભમાં) ચિકન નેક એ એક લોકપ્રિય ભૂ-રાજકીય (Geopolitical) શબ્દ છે. ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલું ખૂબ જ સાંકુ જમીન પટ્ટો જેને Siliguri Corridor કહે છે, તેને સામાન્ય ભાષામાં ચિકન નેક કહેવાય છે. 📍 સ્થાન અને આકાર 🌏 ચારેબાજુના દેશો આ ચિકન નેક વિસ્તારની આસપાસ: 🚆 🚛 વ્યૂહાત્મક (Strategic) મહત્વ 🛡️ સુરક્ષા અને રાજકીય મહત્વ 📝 પરીક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ બિંદુઓ

બજેટ – ૨૦૨૫ નિર્મલા સીતારમણ, નાણા મંત્રીશ્રીએ સતત ૮મી વખત બજેટ રજૂ કરી  ઈતિહાસ રચ્યો. ( તા. ૦૧/૦૨/૨૦૨૫) બજેટ અંગેની રસપ્રદ માહીતી:- નિર્મલા સીતારમણે  કહ્યું- બજેટ 5 ક્ષેત્રો પર ફોકસ કરે છે. મુખ્ય મુદ્દાઓ :-